Nghị định 398/2026: Đang miễn, giảm thuế TNDN khác có được giảm thêm 30%?

Doanh nghiệp đã hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo quy định khác vẫn phải kiểm tra khả năng áp dụng chính sách giảm 30% theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP. Khoản 2 Điều 3 quy định: nếu doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế TNDN hoặc luật, nghị quyết khác của Quốc hội, số giảm 30% được tính trên số thuế TNDN phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế khác. Vì vậy, không thể cộng các mức phần trăm ưu đãi theo cách cơ học, cũng không thể hiểu giảm 30% doanh thu.

Hai bước tính thuế khác nhau

Trước hết, doanh nghiệp xác định nghĩa vụ thuế TNDN và các ưu đãi áp dụng theo pháp luật. Sau khi xử lý các khoản ưu đãi thuế khác một cách hợp lệ, phần thuế TNDN còn phải nộp — nếu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện của Nghị định 398 — mới là cơ sở tính 30% giảm thêm. Cách làm này cũng được nêu trong bài giảm 30% thuế TNDN tính như thế nào?.

Công thức minh họa:

Giảm theo Nghị định 398 = 30% × số thuế TNDN phải nộp sau khi trừ ưu đãi thuế khác.

Số còn phải nộp = số thuế sau ưu đãi khác − khoản giảm theo Nghị định 398.

Đây là công thức diễn giải thứ tự tính, không thay thế các bước xác định thu nhập chịu thuế, thuế suất, chuyển lỗ, miễn/giảm theo ngành nghề hoặc địa bàn và các điều kiện pháp lý đi kèm.

Ví dụ 1: không hưởng ưu đãi khác

Giả sử doanh nghiệp A có tổng doanh thu năm thuộc cách xác định của khoản 3 Điều 3 là 8 tỷ đồng, đủ các điều kiện còn lại, và số thuế TNDN phải nộp theo quy định trước khi giảm theo Nghị định 398 là 100 triệu đồng. Nếu A không có ưu đãi khác, khoản giảm là 30 triệu; số còn phải nộp là 70 triệu đồng.

Lưu ý: doanh thu 8 tỷ không cho biết ngay nghĩa vụ thuế là 100 triệu. Số thuế trong ví dụ được giả định độc lập để minh họa cách tính.

Ví dụ 2: đã được giảm thuế theo chính sách khác

Giả sử doanh nghiệp B đủ điều kiện theo Nghị định 398. Sau khi áp dụng đúng ưu đãi TNDN khác, doanh nghiệp còn phải nộp 40 triệu đồng. Khoản giảm 30% tiếp theo là 12 triệu đồng, số TNDN còn phải nộp 28 triệu đồng. Không tính 30% trên số thuế trước ưu đãi khác, vì khoản 2 Điều 3 yêu cầu tính trên số sau ưu đãi.

Nếu B có thuế trước ưu đãi là 100 triệu đồng và ưu đãi khác giảm được 60 triệu đồng, việc tính 30% của 100 triệu để giảm tiếp 30 triệu sẽ khác với cách đúng 30% của 40 triệu. Chênh lệch này có thể làm kê khai sai nghĩa vụ thuế.

Ví dụ 3: được miễn toàn bộ phần thuế thuộc ưu đãi

Giả sử doanh nghiệp C được miễn toàn bộ số thuế TNDN thuộc ưu đãi khác và số phải nộp sau ưu đãi bằng 0. Phép tính giảm 30% trên 0 sẽ là 0. Chính sách giảm 30% theo Nghị định 398 không tạo ra khoản trợ cấp hay số tiền nhận thêm trên số thuế đã được miễn hoàn toàn.

Cần đặc biệt lưu ý trường hợp doanh nghiệp có nhiều nhóm thu nhập và phạm vi ưu đãi khác nhau: không được suy ra chỉ vì một khoản thu nhập được miễn mà toàn bộ nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp đều bằng 0. Hãy tính đúng nghĩa vụ còn lại theo quy định và hồ sơ thực tế.

Ví dụ 4: doanh nghiệp mới thành lập năm 2026

Doanh nghiệp mới thành lập có thể quan tâm đồng thời đến các quy định ưu đãi TNDN dành cho doanh nghiệp nhỏ và chính sách giảm 30%. Điều quan trọng là:

• Điều kiện của từng chính sách có thể khác nhau.
• Doanh nghiệp không mặc nhiên được hưởng mọi ưu đãi chỉ vì vừa nhận giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Phải xác định số thuế còn phải nộp sau khi áp dụng các ưu đãi khác đúng phạm vi.
• Kiểm tra doanh thu năm và các trường hợp bị loại trừ do chia, tách.

Đọc thêm phân tích miễn thuế TNDN 3 năm và giảm 30% và doanh nghiệp mới thành lập năm 2026.

Có cần kiểm tra thu nhập khác và phương pháp tính TNDN?

Khoản 2 Điều 3 quy định số thuế được giảm của kỳ tính thuế 2026 và 2027 tính trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp có kỳ tính thuế theo năm, không phân biệt phương pháp tính TNDN, bao gồm cả khoản thu nhập được khoản này dẫn chiếu tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế TNDN. Nhưng đây không phải lý do bỏ qua bước xác định thuế theo quy định pháp luật: “không phân biệt phương pháp” có nghĩa phạm vi giảm áp dụng với số thuế đã tính hợp pháp của người đủ điều kiện.

Ngoài ra, khi xét ngưỡng doanh thu, khoản 3 Điều 3 yêu cầu tính cả doanh thu tài chính và thu nhập khác, không chỉ doanh thu bán hàng. Doanh nghiệp đang hưởng nhiều ưu đãi nên rà soát đồng thời căn cứ doanh thu và căn cứ số thuế sau ưu đãi; đây là hai phép kiểm tra khác nhau.

Lưu ý khi kê khai bổ sung hoặc có kết quả kiểm tra thuế

Điểm c và d khoản 4 Điều 3 quy định cách điều chỉnh số được giảm khi doanh nghiệp khai bổ sung hoặc kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán làm tăng/giảm số thuế TNDN phải nộp. Nếu tăng số phải nộp mà doanh nghiệp vẫn đủ điều kiện giảm, phần thuế tăng thêm cũng được xem xét giảm 30% theo Nghị định. Nếu số phải nộp giảm thì điều chỉnh khoản giảm tương ứng, và xử lý khoản nộp thừa nếu có theo pháp luật quản lý thuế.

Không nên chỉ trích một phép tính trong kỳ trước rồi áp dụng máy móc khi quyết toán thay đổi. Nếu tình trạng đủ điều kiện về doanh thu thay đổi, phải kiểm tra lại toàn bộ cơ sở được giảm.

Checklist cho giám đốc và kế toán

1. Xác nhận doanh nghiệp thuộc đối tượng được giảm theo khoản 1 Điều 3.
2. Tổng hợp doanh thu năm theo khoản 3 Điều 3, kiểm tra cả địa điểm kinh doanh.
3. Kiểm tra có hình thành do chia, tách sau thời điểm Nghị quyết 43 có hiệu lực hay không.
4. Liệt kê từng ưu đãi thuế TNDN hiện được áp dụng và căn cứ pháp lý.
5. Xác định số thuế phải nộp sau các ưu đãi đó.
6. Chỉ tính 30% trên số thuế còn phải nộp đủ điều kiện.
7. Kiểm tra số tạm nộp theo quý và hồ sơ quyết toán năm.
8. Giữ bảng tính, hồ sơ ưu đãi, chứng từ và báo cáo giải trình.

Câu hỏi thường gặp

Có thể cộng miễn thuế 100% và giảm 30% thành ưu đãi 130% không?

Không. Nếu sau ưu đãi khác số phải nộp bằng 0, mức giảm 30% của 0 vẫn là 0; không phát sinh khoản chi trả thêm từ quy định này.

Công ty đang ưu đãi 50% số thuế có thể áp dụng giảm 30% nữa không?

Phải xác định từng ưu đãi có được áp dụng hợp pháp và doanh nghiệp đủ điều kiện của Nghị định 398 hay không. Nếu có, khoản giảm 30% tính trên số còn phải nộp sau ưu đãi khác, không phải trên số trước ưu đãi.

Thuế suất TNDN có tự động giảm 30 điểm phần trăm không?

Không. Nghị định quy định giảm 30% số thuế phải nộp, không đặt một thuế suất chung mới cho mọi doanh nghiệp.

Năm 2027 có được hưởng tiếp không?

Chỉ khi đáp ứng điều kiện của kỳ tính thuế năm 2027; không mặc định dựa trên kết quả năm 2026.

Nguồn pháp lý

• Toàn văn Nghị định 398/2026/NĐ-CP, khoản 2–4 Điều 3.
• Nghị quyết 43/2026/QH16 và quy định TNDN liên quan đến ưu đãi áp dụng cho từng doanh nghiệp.

Bài viết mang tính giáo dục pháp lý và kế toán tổng quan, không thay thế tư vấn thuế riêng cho doanh nghiệp.