Thuế & Kế toán
Doanh thu 10 tỷ theo Nghị định 398/2026: Doanh nghiệp cần cộng những khoản nào?
Cách xác định doanh thu năm để xét giảm 30% thuế TNDN: bán hàng, tài chính, thu nhập khác, đơn vị phụ thuộc và chia tách.
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, doanh thu năm làm căn cứ xét giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không chỉ là doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Khi tính ngưỡng không quá 10 tỷ đồng, doanh nghiệp cần cộng doanh thu bán hàng, dịch vụ sau các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh phải xem số liệu trên báo cáo tài chính tổng hợp. Vì thế, chỉ nhìn vào doanh thu xuất hóa đơn bán hàng để kết luận đủ điều kiện có thể dẫn đến sai lệch.
Ngưỡng 10 tỷ đồng được dùng để làm gì?
Nghị định 398 quy định giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế 2026 và 2027 cho doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam đáp ứng các điều kiện, trong đó doanh thu năm tương ứng không quá 10 tỷ đồng. “Không quá” bao gồm bằng 10 tỷ; 10.000.000.001 đồng đã vượt ngưỡng. Đây là ngưỡng doanh thu, không phải lợi nhuận, vốn điều lệ hay số tiền thu về tài khoản ngân hàng. Chính sách giảm trên số thuế phải nộp, không phải trên tổng doanh thu. Xem hướng dẫn tổng quan Nghị định 398.
Ba thành phần phải rà soát
| Thành phần | Cách hiểu để kiểm tra | Điểm dễ bỏ sót |
|---|---|---|
| Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ | Số doanh thu theo hồ sơ kế toán, không gồm các khoản giảm trừ doanh thu | Không đồng nhất với tiền khách đã thanh toán |
| Doanh thu hoạt động tài chính | Doanh thu tài chính ghi nhận trong kỳ | Nhiều người chỉ theo dõi mảng bán sản phẩm |
| Thu nhập khác | Khoản thu nhập khác theo hồ sơ kế toán | Dễ bị bỏ qua khi cộng doanh thu xét ngưỡng |
Bảng trên là cách tổ chức việc kiểm tra; phân loại và số liệu cuối cùng phải tuân thủ quy định kế toán, thuế và hồ sơ thực tế. Không tự cộng gộp mọi dòng tiền vào tài khoản ngân hàng: tiền vay, nhận lại tiền đặt cọc hay các khoản chuyển tiền nội bộ cần được nhận diện đúng bản chất trước khi quyết định có phải thành phần nêu trong Nghị định hay không.
Ví dụ: doanh thu bán hàng 9,6 tỷ vẫn có thể vượt ngưỡng
Giả sử doanh nghiệp A có số liệu năm 2026 (chỉ để minh họa):
- Doanh thu bán hàng và dịch vụ sau giảm trừ: 9,60 tỷ đồng.
- Doanh thu hoạt động tài chính: 0,20 tỷ đồng.
- Thu nhập khác: 0,25 tỷ đồng.
Tổng căn cứ xét ngưỡng là 10,05 tỷ đồng. Như vậy, A không đạt điều kiện ngưỡng doanh thu cho năm 2026, dù dòng doanh thu bán hàng/dịch vụ riêng lẻ thấp hơn 10 tỷ. Nếu ở năm 2027 tổng doanh thu theo cách xác định tương ứng không quá 10 tỷ, phải xét lại điều kiện theo kỳ tính thuế 2027, không kết luận từ doanh thu năm 2026.
Ngược lại, doanh nghiệp B có 9,4 tỷ từ bán hàng, 0,2 tỷ từ tài chính và 0,1 tỷ thu nhập khác: tổng 9,7 tỷ đồng. B mới đạt tiêu chí doanh thu, chứ chưa mặc nhiên được giảm: cần kiểm tra tư cách pháp lý, các trường hợp loại trừ, số thuế phải nộp và tình trạng ưu đãi khác.
Có đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh: tính thế nào?
Khoản 3 Điều 3 yêu cầu doanh thu kỳ tính thuế gồm doanh thu của đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh thể hiện trên báo cáo tài chính tổng hợp năm. Một doanh nghiệp có trụ sở chính ở TP.HCM và địa điểm kinh doanh tại Hà Nội không thể chỉ dùng doanh thu trụ sở chính để xét ngưỡng nếu báo cáo tổng hợp còn ghi nhận doanh thu ở địa điểm phụ thuộc.
Ví dụ trụ sở chính ghi 7,9 tỷ; một địa điểm kinh doanh ghi 2,3 tỷ, trong giả định hai khoản là doanh thu hợp lệ không bị tính trùng trên báo cáo tổng hợp: riêng hai phần đã đạt 10,2 tỷ. Cần đối chiếu báo cáo tổng hợp thay vì cộng thủ công các báo cáo có thể chứa giao dịch nội bộ trùng lặp.
Doanh nghiệp sau chia, tách cần kiểm tra cả tổng nhóm hình thành
Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 3, việc giảm thuế không áp dụng với các doanh nghiệp hình thành từ chia, tách theo Luật Doanh nghiệp sau ngày Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực nếu tổng doanh thu năm của các doanh nghiệp sau chia, tách trên 10 tỷ đồng. Đây là kiểm tra theo tổng các doanh nghiệp hình thành từ quá trình chia, tách, không phải đánh giá từng công ty một cách tách biệt.
Ví dụ một công ty bị chia thành hai doanh nghiệp có doanh thu năm tương ứng 6 tỷ và 5 tỷ: tổng 11 tỷ đồng. Trong phạm vi điều kiện chia, tách nêu trên, không thể chỉ dựa vào việc từng công ty dưới 10 tỷ để hưởng giảm thuế. Trường hợp tái cấu trúc có yếu tố đặc biệt cần rà soát tài liệu pháp lý và kỳ tính thuế thực tế.
Doanh nghiệp mới thành lập có phải lấy doanh thu chia bình quân tháng?
Không có quy tắc chung rằng cứ hoạt động vài tháng thì lấy doanh thu nhân 12 chia số tháng để xét chính sách. Khoản 3 Điều 3 quy định một trường hợp cụ thể: kỳ tính thuế năm đầu hoặc năm cuối ngắn hơn ba tháng, được cộng vào kỳ tính thuế năm 2026 hoặc 2027 để hình thành một kỳ tính thuế, thì việc xác định doanh thu và số thuế giảm áp dụng cho 12 tháng của kỳ tính thuế tương ứng. Các tình huống khác phải dựa trên kỳ tính thuế hợp pháp thực tế, không tự tạo phép quy đổi.
Nếu chuẩn bị mở công ty, có thể đọc bài doanh nghiệp mới thành lập năm 2026 có được giảm 30% thuế TNDN? để kiểm tra những điều kiện khác ngoài doanh thu.
Checklist đối soát cuối năm cho kế toán
- Chốt kỳ tính thuế được áp dụng; không tự trộn doanh thu hai năm.
- Lấy báo cáo tài chính và sổ chi tiết doanh thu bán hàng, tài chính, thu nhập khác.
- Xác nhận các khoản giảm trừ doanh thu được ghi nhận đúng.
- Đối chiếu dữ liệu đơn vị phụ thuộc và địa điểm kinh doanh với báo cáo tài chính tổng hợp.
- Kiểm tra hồ sơ chia, tách kể từ khi Nghị quyết 43 có hiệu lực.
- Lưu bảng đối chiếu số liệu, căn cứ ghi nhận và người kiểm tra.
- So sánh dự toán doanh thu khi tạm nộp với số thực tế cuối kỳ để điều chỉnh kịp thời.
Câu hỏi thường gặp
Doanh thu đúng 10 tỷ đồng có được giảm 30% thuế TNDN không?
Đạt tiêu chí “không quá 10 tỷ đồng”, nhưng còn phải đáp ứng các điều kiện áp dụng khác. Mức giảm tính trên số thuế phải nộp, không phải 30% của 10 tỷ đồng.
Có tính doanh thu tài chính khi xét ngưỡng không?
Có. Khoản 3 Điều 3 nêu rõ doanh thu hoạt động tài chính là thành phần trong doanh thu năm làm căn cứ xét điều kiện.
Hộ kinh doanh có dùng cách cộng doanh thu này không?
Không nên áp dụng máy móc. Đối với cá nhân kinh doanh, Điều 2 Nghị định 398 dẫn chiếu quy định xác định doanh thu tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Xem bài về cá nhân kinh doanh.
Nguồn pháp lý
- Toàn văn Nghị định 398/2026/NĐ-CP, đặc biệt khoản 1–3 Điều 3.
- Nghị quyết 43/2026/QH16, văn bản được Nghị định 398 hướng dẫn thực hiện.
Bài viết nhằm cung cấp thông tin tổng quan theo văn bản đã công bố, không thay thế việc rà soát hồ sơ thuế cụ thể.